In de praktijk merk ik dat veel ondernemers denken dat een bedrijfsovername rond is zodra de handtekeningen zijn gezet onder de koopovereenkomst. Dat is begrijpelijk, maar dat is in veel gevallen niet het moment waarop de onderneming daadwerkelijk van eigenaar wisselt.
Vergelijk het met de aankoop van een woning. Nadat koper en verkoper het koopcontract hebben ondertekend, is de woning nog niet direct overgedragen aan de koper. Pas bij de notaris vindt de juridische levering plaats en krijgt de koper daadwerkelijk de sleutel. Pas op dat moment is de eigendomsoverdracht juridisch voltooid. Bij bedrijfsovernames werkt dat vaak niet anders.
In het vierde artikel van deze kennisreeks staat de closing, de overdracht, centraal. Dit is hét moment waarop de gemaakte afspraken daadwerkelijk worden uitgevoerd, de aandelen notarieel worden geleverd en de koper daadwerkelijk eigenaar wordt van de onderneming.
Closing: het moment van overdracht
In de voorgaande artikelen van deze reeks heb ik stilgestaan bij de intentieovereenkomst (LOI), het Due Diligence onderzoek en de onderhandelingen over de koopovereenkomst en aanvullende transactiedocumentatie.
Waar in de eerdere fases vooral wordt onderzocht, onderhandeld en vastgelegd, draait het bij de closing om de uitvoering. De closing vormt het sluitstuk van het overnameproces. Tijdens de closing worden de laatste voorwaarden vervuld, de benodigde documenten ondertekend en wordt de koopprijs betaald.
Het verschil tussen signing en closing
Om de closing goed te begrijpen, is het belangrijk onderscheid te maken tussen signing en closing.
Signing is het moment waarop partijen de definitieve transactiedocumentatie ondertekenen. Denk daarbij aan de koopovereenkomst, aandeelhoudersbesluiten, managementovereenkomsten of andere documenten die onderdeel uitmaken van de transactie.
Closing is het moment waarop de daadwerkelijke overdracht plaatsvindt. Aandelen worden altijd bij notariële akte geleverd, dus de closing in een aandelentransactie vindt altijd plaats bij de notaris.
Bij kleinere transacties vallen signing en closing regelmatig samen. De overeenkomst wordt ondertekend en direct daarna vindt de overdracht plaats. Bij grotere of complexere transacties zit er echter vaak een periode tussen signing en closing. In die tussenliggende periode moeten nog bepaalde voorwaarden worden vervuld voordat de onderneming daadwerkelijk kan worden overgedragen.
Met betrekking tot de voorwaarden kan gedacht worden aan:
- verkrijging van de benodigde (bancaire) financiering;
- goedkeuring door alle aandeelhouders;
- toestemming van een belangrijke contractspartij / leverancier / klant;
- afronden van een benodigde of gewenste herstructurering;
- verkrijgen van toestemming van een toezichthouder
De periode tussen signing en closing
De periode tussen signing en closing verdient bijzondere aandacht. Hoewel de onderneming juridisch nog eigendom is van de verkoper, heeft de koper er belang bij dat de onderneming in dezelfde staat blijft als tijdens het Due Diligence onderzoek en de onderhandelingen met betrekking tot de koopovereenkomst.
Om die reden worden in de koopovereenkomst vaak afspraken opgenomen over de wijze waarop de onderneming in deze periode moet worden bestuurd.
Er wordt bijvoorbeeld afgesproken dat de verkoper zonder toestemming van de koper:
- geen beslissingen mag nemen over het doen van grote investeringen;
- geen dividend mag uitkeren;
- geen belangrijke activa mag verkopen;
- geen omvangrijke verplichtingen mag aangaan.
De gedachte hierachter is eenvoudig. De koper koopt de onderneming zoals deze tijdens het overnameproces is gepresenteerd. Het is niet de bedoeling dat de onderneming in de tussentijd wezenlijk verandert.
De closing in de praktijk
Bij een aandelentransactie vindt de overdracht van aandelen plaats bij de notaris. Tijdens de closing worden de leveringsakte en eventuele overige documenten ondertekend. De notaris bevestigt vervolgens dat de koopprijs op de kwaliteitsrekening van de notaris is ontvangen. Daarna wordt de leveringsakte van de aandelen gepasseerd en daarmee worden de aandelen juridisch geleverd aan de koper. Nadien boekt de notaris de koopprijs over aan de verkoper.
De closing agenda
Om het proces beheersbaar te houden, wordt vaak gewerkt met een closing agenda. Dit is een overzicht waarin nauwkeurig wordt vastgelegd welke documenten moeten worden aangeleverd, wie daarvoor verantwoordelijk is en op welk moment bepaalde handelingen plaatsvinden.
Daarin wordt bijvoorbeeld opgenomen:
- welke documenten moeten worden ondertekend en welke bestuursbesluiten nodig zijn;
- bijvoorbeeld: aftredings- en benoemingsbesluiten van voormalig en nieuwe bestuurders;
- het verstrekken van volmachten aan nieuwe bestuurders;
- het vrijgeven/doorhalen van bepaalde zekerheden (bijvoorbeeld hypotheekrechten);
- wanneer uiterlijk en op welke wijze de koopprijs wordt betaald;
- welke acties na closing nog moeten plaatsvinden.
Naarmate de omvang van de transactie toeneemt, groeit ook het belang van een goede closing agenda. Zonder duidelijke planning ontstaat al snel onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, deadlines en de volgorde van handelingen. Dat kan leiden tot vertraging op een moment waarop beide partijen juist willen afronden.
En als laatste stap op de closing agenda natuurlijk: de champagne ontkurken! Want dit moment is, vrijwel altijd, een heugelijk moment voor zowel koper als verkoper.
De toegevoegde waarde van Kaya Bastin Dragt Advocaten
De closing vormt de laatste stap van een vaak intensief overnameproces. Juist in deze fase komt alles samen. De gemaakte afspraken moeten worden uitgevoerd, documenten moeten op elkaar aansluiten en eventuele openstaande voorwaarden moeten zorgvuldig worden bewaakt.
Binnen ons kantoor begeleiden wij zowel kopers als verkopers tijdens deze intensieve fase. Wij zorgen ervoor dat de juridische documentatie op orde is, bewaken de voortgang van het proces en stemmen waar nodig af met notarissen, accountants en fiscalisten.
Zo voorkomen wij dat een transactie die maandenlang zorgvuldig is voorbereid, op de laatste meters alsnog vastloopt.
Hasan Kaya en ik, Annefleur Bastin, zijn gespecialiseerd in bedrijfsovernames. Benieuwd hoe wij jou kunnen ondersteunen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvende kennismaking.
